Śmierć bliskiej osoby to trudny moment, który oprócz spraw emocjonalnych wiąże się także z koniecznością załatwienia wielu formalności. Jedną z nich jest kwestia świadczeń emerytalnych. Wiele osób zastanawia się, czy ostatnia emerytura po śmierci należy się rodzinie, czy trzeba ją zwrócić oraz jak wygląda procedura w ZUS.
W tym artykule wyjaśniamy dokładnie, kiedy emerytura po śmierci przysługuje, kto może się o nią ubiegać, co dzieje się z pieniędzmi przelanymi po zgonie oraz jak wygląda sytuacja z 13. i 14. emeryturą.
Czy emerytura należy się za cały miesiąc, jeśli senior zmarł w trakcie
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Zgodnie z przepisami emerytura przysługuje za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć, jeżeli emeryt żył choć jeden dzień w tym miesiącu, a świadczenie nie zostało jeszcze wypłacone.
Znaczenie ma tu termin wypłaty, a nie sam fakt śmierci.
Przykład:
Jeśli emerytura była wypłacana 10. dnia miesiąca, a zgon nastąpił 5. dnia, rodzina może ubiegać się o wypłatę ostatniego świadczenia. Jeśli natomiast senior zmarł 31. dnia poprzedniego miesiąca, a pieniądze wpłynęły już po śmierci, ZUS uzna je za nienależne.
Kiedy przysługuje ostatnia emerytura po śmierci
Ostatnia emerytura po śmierci nie przysługuje automatycznie w każdym przypadku. Jej wypłata zależy od konkretnej daty zgonu oraz terminu wypłaty świadczenia, który był przypisany do danego emeryta. Kluczowe są dwa warunki, które muszą zostać spełnione jednocześnie.
Pierwszy warunek – zgon po rozpoczęciu miesiąca
Emerytura jest świadczeniem miesięcznym, dlatego istotne jest, czy emeryt żył choć jeden dzień w danym miesiącu. Jeżeli zgon nastąpił po rozpoczęciu miesiąca, nawet pierwszego lub drugiego dnia, prawo do emerytury za ten miesiąc nadal istnieje.
Przykład:
Jeśli emeryt zmarł 1 lub 2 dnia miesiąca, a świadczenie było należne za ten miesiąc, nie oznacza to automatycznie utraty prawa do emerytury.
Natomiast jeśli śmierć nastąpiła przed rozpoczęciem miesiąca, emerytura za kolejny miesiąc już nie przysługuje.
Drugi warunek – emerytura nie została jeszcze wypłacona
Drugim kluczowym elementem jest to, czy emerytura została już przekazana przed śmiercią. ZUS wypłaca świadczenia w stałych terminach (np. 5., 10., 15. dzień miesiąca). Jeżeli zgon nastąpił przed tym terminem, a pieniądze nie zdążyły trafić na konto lub zostać wypłacone gotówką, możliwe jest ubieganie się o ostatnią emeryturę.
Przykład:
Emerytura była wypłacana 10. dnia miesiąca. Senior zmarł 6. dnia. W takim przypadku świadczenie za ten miesiąc nie zostało jeszcze zrealizowane i może zostać wypłacone rodzinie.
Jeżeli jednak pieniądze zostały już przelane po śmierci, ZUS może uznać je za świadczenie nienależne i zażądać ich zwrotu.
Dlaczego świadczenie nie jest wypłacane automatycznie
Nawet jeśli oba warunki są spełnione, ostatnia emerytura po śmierci nie jest wypłacana z urzędu. ZUS nie przekazuje pieniędzy automatycznie rodzinie ani spadkobiercom. Konieczne jest złożenie wniosku o tzw. niezrealizowane świadczenie.
Oznacza to, że:
-
pieniądze nie przepadają,
-
ale bez wniosku nie zostaną wypłacone,
-
ZUS nie podejmie działań samodzielnie.
Termin na złożenie wniosku
Wniosek o wypłatę ostatniej emerytury po śmierci należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia zgonu. Po upływie tego terminu prawo do świadczenia wygasa, nawet jeśli warunki były spełnione.
Dlatego warto dopełnić formalności możliwie jak najszybciej, aby uniknąć utraty należnych środków.
Kto może otrzymać ostatnią emeryturę po zmarłym
Prawo do niezrealizowanej emerytury mają w pierwszej kolejności:
-
współmałżonek,
-
dzieci (również przysposobione),
-
osoby, które faktycznie prowadziły wspólne gospodarstwo domowe ze zmarłym.
Jeżeli nie ma takich osób, świadczenie może zostać wypłacone innym spadkobiercom – zgodnie z zasadami dziedziczenia.
Jak złożyć wniosek o niezrealizowane świadczenie
Aby otrzymać ostatnią emeryturę po śmierci, należy:
-
złożyć wniosek w ZUS (formularz ENS),
-
dołączyć akt zgonu,
-
wskazać uprawnione osoby.
Na złożenie wniosku jest 12 miesięcy od dnia śmierci emeryta. Po tym terminie roszczenie wygasa i nie można już domagać się wypłaty.
Zwrot emerytury po śmierci – kiedy jest konieczny
Jeżeli emerytura została wypłacona po śmierci seniora, a zgon nastąpił przed początkiem miesiąca, ZUS uznaje takie świadczenie za nienależne.
W praktyce wygląda to tak:
-
przy przelewie bankowym – bank ma obowiązek zwrócić środki do ZUS,
-
przy wypłacie gotówkowej – ZUS kieruje wezwanie do zwrotu do rodziny.
W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest złożenie wniosku o umorzenie lub rozłożenie należności na raty.
Co z 13. i 14. emeryturą po śmierci
-
i 14. emerytura przysługują tylko osobom, które żyły w dniu nabycia prawa do świadczenia. Oznacza to, że:
-
jeśli senior zmarł przed tą datą – dodatkowe świadczenie nie przysługuje,
-
jeśli zgon nastąpił po nabyciu prawa, ale przed wypłatą – możliwa jest wypłata niezrealizowanego świadczenia, po złożeniu wniosku.
Daty nabycia prawa są ustalane odrębnie każdego roku i publikowane przez ZUS.
Jak długo wypłacana jest emerytura po śmierci
Formalnie emerytura przysługuje do końca miesiąca, w którym nastąpił zgon. To jednak nie oznacza automatycznej wypłaty. Ostateczna decyzja zależy od:
-
daty śmierci,
-
terminu wypłaty,
-
tego, czy rodzina złożyła wniosek w ZUS.
Inne świadczenia po śmierci emeryta
Poza ostatnią emeryturą rodzina może ubiegać się także o:
-
zasiłek pogrzebowy – 4 000 zł dla osoby, która poniosła koszty pogrzebu,
-
rentę rodzinną – dla małżonka, dzieci lub innych uprawnionych,
-
inne formy wsparcia, jeśli spełnione są określone warunki.
Każde z tych świadczeń wymaga osobnego wniosku.
Emerytura po śmierci byłego męża lub żony
Były małżonek może otrzymać rentę rodzinną tylko w określonych sytuacjach, między innymi gdy:
-
małżeństwo trwało odpowiednio długo,
-
istniał obowiązek alimentacyjny,
-
nie zawarto nowego związku.
Każda sprawa jest oceniana indywidualnie przez ZUS.
Ostatnia emerytura po śmierci – podsumowanie
Ostatnia emerytura po śmierci nie zawsze przepada. W wielu przypadkach rodzina może otrzymać świadczenie, o ile spełnione są warunki i złożony zostanie wniosek w odpowiednim terminie. Jednocześnie trzeba pamiętać, że emerytura wypłacona po zgonie może podlegać zwrotowi. Znajomość zasad i terminów pozwala uniknąć nieporozumień oraz skutecznie dochodzić należnych świadczeń.
